ʻO Mei 17, 2023 ka 19 o "World Hypertension Day".
Ua kapa ʻia ke koko kiʻekiʻe ʻo ia ka "mea pepehi kanaka" o ke olakino kanaka. ʻOi aku ma mua o ka hapalua o nā maʻi cardiovascular, nā hahau a me ka hāʻule ʻana o ka puʻuwai i hana ʻia e ke koko kiʻekiʻe. No laila, he lōʻihi ke ala e hele ai i ka pale ʻana a me ka mālama ʻana i ke koko kiʻekiʻe.
01 Ka laha ʻana o ke koko kiʻekiʻe ma ka honua holoʻokoʻa
Ma ka honua holoʻokoʻa, ma kahi o 1.28 biliona mau mākua i piha i nā makahiki 30-79 e ʻeha ana i ke koko kiʻekiʻe. ʻO 42% wale nō o nā maʻi me ke koko kiʻekiʻe i ʻike ʻia a mālama ʻia, a ma kahi o hoʻokahi o nā maʻi ʻelima e kaohi ʻia ana ko lākou koko kiʻekiʻe. I ka makahiki 2019, ua ʻoi aku ka nui o nā make i hoʻokumu ʻia e ke koko kiʻekiʻe ma ka honua holoʻokoʻa ma mua o 10 miliona, e helu ana ma kahi o 19% o nā make āpau.
02 He aha ke koko kiʻekiʻe?
ʻO ke hypertension kahi maʻi cardiovascular i hōʻailona ʻia e ka hoʻonui mau ʻana o ke koko i loko o nā kīʻaha koko.
ʻAʻohe hōʻailona a hōʻailona paha o ka hapa nui o nā maʻi. Hiki i kahi helu liʻiliʻi o nā maʻi hypertension ke loaʻa i ka poniuniu, ka luhi a i ʻole ke kahe ʻana o ka ihu. ʻO kekahi mau maʻi me ke koko systolic o 200mmHg a ʻoi aku paha, ʻaʻole paha e ʻike ʻia nā hōʻailona lapaʻau maopopo, akā ua hōʻino ʻia ko lākou puʻuwai, lolo, puʻupaʻa a me nā kīʻaha koko i kekahi ʻano. I ka holomua ʻana o ka maʻi, e hiki mai ana nā maʻi e hoʻoweliweli ana i ke ola e like me ka hāʻule ʻana o ka puʻuwai, ka myocardial infarction, ka hemorrhage cerebral, ka infarction cerebral, ka lawa ʻole o ka renal, uremia, a me ka peripheral vascular occlusion.
(1) Ke koko kiʻekiʻe koʻikoʻi: no kahi 90-95% o nā maʻi koko kiʻekiʻe. Hiki ke pili i nā kumu he nui e like me nā kumu hoʻoilina, ke ʻano o ka nohona, ka momona, ke kaumaha a me ka makahiki.
(2) Ke koko kiʻekiʻe lua: pili ia ma kahi o 5-10% o nā maʻi koko kiʻekiʻe. He piʻi ia o ke koko i hoʻokumu ʻia e nā maʻi ʻē aʻe a i ʻole nā lāʻau lapaʻau, e like me ka maʻi puʻupaʻa, nā maʻi endocrine, nā maʻi cardiovascular, nā hopena ʻaoʻao o ka lāʻau, a pēlā aku.
03 Lāʻau lapaʻau no nā poʻe maʻi hypertension
ʻO nā kumumanaʻo lapaʻau o ke koko kiʻekiʻe: ka lawe ʻana i ka lāʻau lapaʻau no ka manawa lōʻihi, ka hoʻoponopono ʻana i ke kiʻekiʻe o ke koko, ka hoʻomaikaʻi ʻana i nā hōʻailona, ka pale ʻana a me ka kaohi ʻana i nā pilikia, a me nā mea ʻē aʻe. ʻO nā hana lapaʻau e pili ana i ka hoʻomaikaʻi ʻana i ke ʻano o ka nohona, ka kaohi pilikino ʻana i ke koko kiʻekiʻe, a me ka kaohi ʻana i nā mea pilikia cardiovascular, a ʻo ka hoʻohana lōʻihi ʻana i nā lāʻau antihypertensive ka mea lapaʻau koʻikoʻi loa.
ʻO ka maʻamau, koho nā kauka lapaʻau i ka hui pū ʻana o nā lāʻau like ʻole e pili ana i ke kiʻekiʻe o ke koko a me ka pilikia holoʻokoʻa o ka maʻi cardiovascular o ka mea maʻi, a hoʻohui i ka lāʻau lapaʻau e hoʻokō ai i ka kaohi pono ʻana o ke koko. ʻO nā lāʻau antihypertensive i hoʻohana pinepine ʻia e nā mea maʻi e komo pū me nā angiotensin-converting enzyme inhibitors (ACEI), angiotensin receptor blockers (ARB), β-blockers, calcium channel blockers (CCB), a me nā diuretics.
04 Ka hoʻāʻo ʻana i ka genetic no ka hoʻohana ʻana i nā lāʻau lapaʻau pilikino i nā poʻe maʻi hypertension
I kēia manawa, ʻo nā lāʻau antihypertensive i hoʻohana mau ʻia i ka hana lapaʻau ma ke ʻano laulā he ʻokoʻa ko kēlā me kēia kanaka, a ʻo ka hopena hoʻōla o nā lāʻau hypertension e pili pono ana me nā polymorphisms genetic. Hiki i ka Pharmacogenomics ke wehewehe i ka pilina ma waena o ka pane pilikino i nā lāʻau lapaʻau a me ka loli genetic, e like me ka hopena hoʻōla, ka pae dosage a me nā hopena maikaʻi ʻole. ʻO nā kauka e ʻike ana i nā pahuhopu gene e pili ana i ka hoʻoponopono ʻana i ke koko i nā maʻi hiki ke kōkua i ka hoʻohālikelike ʻana i ka lāʻau lapaʻau.
No laila, ʻo ka ʻike ʻana i nā polymorphisms gene e pili ana i ka lāʻau lapaʻau hiki ke hāʻawi i nā hōʻike genetic kūpono no ke koho lapaʻau o nā ʻano lāʻau kūpono a me nā dosis lāʻau, a hoʻomaikaʻi i ka palekana a me ka pono o ka hoʻohana ʻana i ka lāʻau.
05 He heluna kanaka kūpono no ka hoʻāʻo ʻana i ka genetic o ka lāʻau lapaʻau pilikino no ke koko kiʻekiʻe
(1) Nā maʻi me ke koko kiʻekiʻe
(2) Nā kānaka me ka mōʻaukala ʻohana o ke koko kiʻekiʻe
(3) ʻO ka poʻe i loaʻa nā hopena lāʻau ʻino
(4) Nā kānaka me ka hopena lapaʻau maikaʻi ʻole
(5) ʻO ka poʻe e pono e lawe i nā lāʻau he nui i ka manawa like
06 Nā Hoʻonā
Ua hoʻomohala ʻo Macro & Micro-Test i nā pahu ʻike fluorescence he nui no ke alakaʻi ʻana a me ka ʻike ʻana i nā lāʻau lapaʻau hypertension, e hāʻawi ana i kahi hopena holoʻokoʻa a piha no ke alakaʻi ʻana i nā lāʻau lapaʻau pilikino a me ka loiloi ʻana i ka pilikia o nā hopena lāʻau ʻino koʻikoʻi:
Hiki i ka huahana ke ʻike i nā loci gene 8 e pili ana i nā lāʻau antihypertensive a me nā papa nui 5 o nā lāʻau lapaʻau (B adrenergic receptor blockers, angiotensin II receptor antagonists, angiotensin converting enzyme inhibitors, Calcium antagonists a me diuretics), kahi mea hana koʻikoʻi e hiki ke alakaʻi i nā lāʻau lapaʻau pilikino a loiloi i ka pilikia o nā hopena lāʻau ʻino koʻikoʻi. Ma ka ʻike ʻana i nā enzymes metabolizing lāʻau a me nā genes target lāʻau, hiki ke alakaʻi ʻia nā kauka e koho i nā lāʻau antihypertensive kūpono a me ka dosage no nā maʻi kikoʻī, a hoʻomaikaʻi i ka pono a me ka palekana o ka mālama ʻana i ka lāʻau antihypertensive.
Maʻalahi e hoʻohana: me ka hoʻohana ʻana i ka ʻenehana piʻo hoʻoheheʻe, hiki i nā lua hana 2 ke ʻike i 8 mau wahi.
ʻIke kiʻekiʻeʻo ka palena ʻike haʻahaʻa loa he 10.0ng/μL.
Pololei kiʻekiʻeUa hoʻāʻo ʻia he 60 mau laʻana, a ua kūlike nā wahi SNP o kēlā me kēia gene me nā hopena o ka hoʻonohonoho hanauna hou a i ʻole ka hoʻonohonoho hanauna mua, a ʻo ka helu holomua o ka ʻike ʻana he 100%.
Nā hopena hilinaʻi: hiki i ka mana hoʻomalu kūlana kūloko ke nānā i ke kaʻina hana ʻike holoʻokoʻa.
Ka manawa hoʻouna: Mei-17-2023